Bu makale grup düşünme üzerinedir.

Toplantılarda herkes aynı fikirdeyse bu her zaman doğru karar alındığı anlamına gelmez. Bazen ekipler, uyumu korumak uğruna farklı görüşleri bastırır ve eleştirel düşünmeyi kaybeder. İşte bu duruma grup düşünme (Groupthink) denir.

Özellikle yönetim, pazarlama, proje yönetimi ve stratejik karar alma süreçlerinde groupthink, şirketlere milyonlarca liralık hatalar yaptırabilecek kadar tehlikeli bir psikolojik olgudur. Kavram ilk olarak psikolog Irving Janis tarafından ortaya konmuş ve birçok büyük kurumsal başarısızlığın temel nedenlerinden biri olarak incelenmiştir.

Bu yazıda grup düşünmenin ne olduğunu, neden oluştuğunu, belirtilerini ve ekiplerde nasıl önlenebileceğini inceleyeceğiz.

Grup Düşünme (Groupthink) Nedir?

Grup düşünme; bir grubun uyumu korumayı doğru karar vermenin önüne koyması sonucu ortaya çıkan karar alma hatasıdır.

Grup üyeleri;

• farklı fikirlerini söylemekten çekinir,
• çoğunluğa uyar,
• liderin görüşünü sorgulamaz,
• çatışmadan kaçınır,
• eleştirel düşünmeyi bırakır.

Sonuçta ekip, üzerinde yeterince düşünülmemiş, riskleri değerlendirilmemiş ve çoğu zaman yanlış kararlar alabilir.

Groupthink Neden Oluşur?

Grup düşünmenin ortaya çıkmasına neden olan birçok faktör vardır.

1. Güçlü ve baskın lider

Lider fikrini baştan açıkladığında ekip üyeleri çoğunlukla ona uyma eğilimine girer.

2. Farklı görüşlerin hoş karşılanmaması

İnsanlar eleştirileceklerini düşündüklerinde sessiz kalmayı tercih eder.

3. Ekibin birbirine aşırı benzemesi

Benzer eğitim, benzer deneyim ve benzer bakış açısına sahip ekiplerde alternatif fikir üretmek zorlaşır.

4. Yüksek zaman baskısı

Kararın hızlı verilmesi gerektiğinde ekipler tartışmayı azaltabilir.

5. Grup içi aşırı bağlılık

“Ekip ruhunu bozmayalım.” düşüncesi zamanla eleştirel düşünmenin önüne geçebilir.

6. Dış görüşlerin alınmaması

Sadece ekip içindeki insanların fikirleri değerlendirilirse kör noktalar oluşabilir.

7. Belirsizlik ve stres

Kriz dönemlerinde insanlar lideri sorgulamak yerine ona daha fazla güvenme eğilimindedir.

Grup Düşünmenin 10 Belirtisi

1. Herkes aynı fikirde görünür.

Toplantıda neredeyse hiç itiraz yoktur.

2. Sessiz kalanlar çoğunluktadır.

Kimse farklı düşünmediği için değil, konuşmak istemediği için sessizlik oluşur.

3. Lider sorgulanmaz.

Liderin önerileri otomatik olarak doğru kabul edilir.

4. Alternatif çözümler değerlendirilmez.

İlk bulunan fikir üzerinde ilerlenir.

5. Riskler küçümsenir.

Olumsuz senaryolar göz ardı edilir.

6. Muhalif görüşler önemsenmez.

Karşı çıkan kişiler “negatif” olarak etiketlenebilir.

7. Aşırı iyimserlik oluşur.

“Nasıl olsa başaracağız.” düşüncesi gerçekçi analizlerin önüne geçer.

8. Eleştirel sorular azalır.

Kimse “Ya yanlış yapıyorsak?” diye sormaz.

9. Bilgi seçici şekilde değerlendirilir.

Sadece mevcut kararı destekleyen veriler dikkate alınır.

10. Oy birliği başarı göstergesi sanılır.

Oysa kaliteli kararlar bazen yoğun tartışmaların sonunda ortaya çıkar.

Grup Düşünmenin Şirketlere Zararları

Groupthink uzun vadede birçok probleme yol açabilir.

• Yanlış stratejik kararlar
• İnovasyonun azalması
• Risklerin gözden kaçması
• Çalışanların motivasyon kaybı
• Yaratıcılığın azalması
• Aynı hataların tekrar edilmesi
• Rekabet avantajının kaybedilmesi
• Müşteri ihtiyaçlarının yanlış okunması

İş Hayatından Örnekler

Ürün geliştirme

Yeni ürün piyasaya çıkacaktır.

Toplantıda herkes ürünün başarılı olacağını söyler.

Kimse;

• fiyatın yüksek olduğunu,
• hedef kitlenin yanlış seçildiğini,
• rakiplerin daha güçlü olduğunu

dile getirmez.

Sonuçta ürün başarısız olur.

Pazarlama

Bir reklam kampanyası hazırlanır.

Ajanstaki herkes kampanyayı çok beğenir.

Ancak hedef müşteriye hiç test edilmez.

Lansmandan sonra kampanya beklenen etkiyi yaratmaz.

Yönetim

Şirket birleşme kararı alacaktır.

Yönetim kurulunda herkes CEO’yu destekler.

Hiç kimse finansal riskleri ayrıntılı incelemez.

Aylar sonra birleşmenin yanlış olduğu anlaşılır.

Grup Düşünmesini Önlemenin 12 Etkili Yolu

1. Lider en son konuşsun

Toplantının başında lider görüşünü açıklamazsa ekip daha özgür fikir üretir.

2. Şeytanın avukatını belirleyin

Bir kişiye özellikle karşı görüş geliştirme görevi verin.

3. Herkesten görüş alın

Sessiz kalan çalışanlara da söz hakkı tanıyın.

4. Küçük gruplar oluşturun

Aynı problemi farklı ekiplerin çözmesini isteyin.

5. Dış uzmanlardan fikir alın

Konuya dışarıdan bakan kişiler kör noktaları daha kolay görebilir.

6. Veriye odaklanın

Kararlar kişisel görüşlerle değil, ölçülebilir bilgilerle desteklenmelidir.

7. Alternatifleri zorunlu hale getirin

Tek çözüm yerine en az üç seçenek değerlendirin.

8. Kararı erteleyin

Önemli kararları aynı toplantıda kesinleştirmeyin.

9. Psikolojik güven oluşturun

Çalışanlar hata yapma korkusu olmadan fikirlerini ifade edebilmelidir.

10. Çeşitliliği artırın

Farklı deneyim ve uzmanlıklara sahip kişiler daha kaliteli kararlar üretir.

11. “Ya yanlışsak?” sorusunu sorun

Bu tek soru birçok riski ortaya çıkarabilir.

12. Karar sonrası değerlendirme yapın

Verilen kararların sonuçlarını düzenli olarak analiz ederek gelecekte benzer hataları azaltabilirsiniz.

Grup Düşünmesi ile Beyin Fırtınası Arasındaki Fark

Sonuç

Grup düşünmesi, ekip içindeki huzuru koruyor gibi görünse de uzun vadede karar kalitesini düşüren önemli bir yönetim problemidir. En başarılı ekipler, herkesin aynı düşündüğü ekipler değil; farklı fikirlerin güvenle paylaşılabildiği ekiplerdir. Liderlerin görevi yalnızca karar vermek değil, farklı bakış açılarının ortaya çıkmasını sağlayacak bir ortam oluşturmaktır. Böylece daha yaratıcı, daha gerçekçi ve daha sürdürülebilir kararlar alınabilir.

Ek kaynak

https://www.psychologytoday.com/us/basics/groupthink